2 februari 2025: de eerste deadline van de AI-act nadert snel

Bedrijven moeten er dus op toezien dat hun personeel voldoende AI-geletterd is. Daarmee wordt niet zozeer bedoeld dat iedere werknemer alles over AI moet weten. Het gaat erom dat iedereen in de organisatie die betrokken is bij AI-systemen, de kennis en vaardigheden heeft om weloverwogen beslissingen te nemen en mogelijke risico's en schade te herkennen. Het gaat daarbij om alle medewerkers die betrokken zijn bij AI-systemen, van aanbieders tot eindgebruikers. Het reikt dus verder dan bijvoorbeeld alleen ICT’ers binnen bedrijven.  

De AI-act bepaalt niet welke maatregelen een werkgever precies moet nemen zodat alle betrokkenen aan voldoende AI-kennis komen. Werkgevers houden best rekening met de technische kennis, ervaring, onderwijs en opleiding van deze mensen; de context waarin de AI-systemen gebruikt worden; de personen of groepen personen ten aanzien van wie de AI-systemen gebruikt worden.  

De werkgever kan zelf bepalen welke kennis en vaardigheden betrokken personen nodig hebben en hoe zij deze kennis vergaren. Denk aan een algemene AI-training met basiskennis, eventueel afgestemd op verschillende doelgroepen (wat is AI, wat zijn de beperkingen, hoe kan je risico's herkennen en voorkomen, …). Het kan gaan om specifieke cursussen toegespitst op bepaalde tools en toepassingen maar ook om samenwerking tussen juridische en technische teams. 

Jilly el Moridi - Voesenek: “We raden werkgevers aan om een AI-policy op te stellen met duidelijke richtlijnen voor het AI-gebruik binnen de organisatie. Men kan erin opnemen welke toepassingen door wie gebruikt mogen worden en op welke manier. In deze policy kan de werkgever ook voorzien hoe medewerkers voldoende AI-geletterd kunnen blijven. Bijvoorbeeld: wat is de procedure wanneer er iets in de organisatie of in de tools verandert. AI-geletterdheid is immers geen statisch gegeven. Verandert een medewerker van functie, veranderen de tools die men gebruikt, dan moet je er als werkgever voor zorgen dat de medewerker voldoende AI-geletterd blijft. 

Ten tweede verbiedt de AI-Act vanaf 2 februari 2025 AI-systemen die in strijd zijn met Europese fundamentele normen en waarden, bijvoorbeeld vanwege een schending van grondrechten. Denk aan AI-systemen voor ‘social scoring’, die mensen beoordelen op basis van hun sociale gedrag of persoonlijke kenmerken. Een ander voorbeeld zijn AI-systemen voor emotieherkenning op de werkplek en in het onderwijs – ook deze worden verboden.  

Werkgevers moeten de AI-systemen die worden gebruikt dus identificeren, om eventuele verboden AI-systemen in kaart te brengen en ze niet langer toe te laten.  

Vanaf 2 augustus 2025 riskeren organisaties die verboden AI ontwikkelen of inzetten hoge boetes. Hier liggen het toezicht hierop en de omvang van de boetes volledig bij Europa. De boetes kunnen oplopen tot 35 miljoen euro of tot 7 % van de totale wereldwijde jaarlijkse omzet voor het voorafgaande boekjaar, indien die hoger is dan 35 miljoen euro.