Een werknemer die steeds vaker te laat komt, meer fouten maakt of afspraken vergeet. Of plotseling ander gedrag vertoont? Er hoeft niets aan de hand te zijn, maar soms spelen alcohol, drugs, medicijnen of een andere verslaving een rol.
Dat raakt niet alleen de werknemer. Het kan ook gevolgen hebben voor collega's, prestaties en de veiligheid op de werkvloer. De nieuwe STECR Werkwijzer Verslaving en werk benadrukt daarom het belang van preventie, vroeg signaleren en goede samenwerking tussen HR, leidinggevenden, de bedrijfsarts en andere professionals.
Maar wat doe je als HR-professional of werkgever wanneer je signalen opvangt?
Wat doe je als je een verslaving bij een werknemer vermoedt?
Werknemers verzuimen elk jaar bijna 2,9 miljoen dagen door alcoholgebruik. Als werkgever hoef je niet vast te stellen of een werknemer verslaafd is. Sterker nog: een medisch oordeel hoort niet bij de werkgever.
Richt je daarom op wat je wél ziet en trek niet direct de conclusie dat sprake is van een verslaving. Het gedrag kan immers ook een andere oorzaak hebben. Vraag bijvoorbeeld:
“We merken dat je de laatste tijd regelmatig te laat komt en meer fouten maakt. Herken je dat? Is er iets aan de hand waardoor dit gebeurt?”
Zo houd je het gesprek bij het functioneren en geef je de werknemer ruimte om zelf te vertellen wat er speelt.
Werknemer onder invloed op werk: wat doe je?
Vermoed je dat een werknemer onder invloed aan het werk is? Neem dat serieus, zeker als de werknemer met machines, voertuigen of andere veiligheidsrisico's werkt.
Zorg eerst voor een veilige situatie. Laat de werknemer bijvoorbeeld geen werkzaamheden uitvoeren als dat op dat moment onverantwoord is. Leg vervolgens objectief vast wat je hebt waargenomen. Denk aan gedrag, fouten of andere concrete omstandigheden. Ga daarna in gesprek met de werknemer. Bespreek wat je hebt waargenomen en geef de werknemer de ruimte om zijn kant van het verhaal te vertellen. Vraag hoe hij zelf naar de situatie kijkt en of er een verklaring is voor het gedrag. Daarna kun je bepalen of bijvoorbeeld een officiële waarschuwend passend is.
Wat is een ADM-beleid en waarom is het belangrijk?
Veel organisaties hebben algemene gedragsregels. Toch hebben zij vaak geen apart beleid voor alcohol, drugs en medicijnen (ADM-beleid). Bij een incident is dan niet duidelijk wat de regels zijn.
In een goed ADM-beleid staat:
- Welke regels gelden binnen de organisatie.
- Welk gedrag niet is toegestaan.
- Wat leidinggevenden met signalen moeten doen.
- Welke hulp beschikbaar is.
- Welke maatregelen mogelijk zijn als iemand zich niet aan de regels houdt.
Zo weten werknemers en leidinggevenden welke regels gelden en wat zij moeten doen. Besteed daarbij ook aandacht aan preventie en ondersteuning. Een werknemer moet weten waar hij of zij terechtkan als middelengebruik een probleem begint te worden.
Wacht liever niet tot het eerste incident zich voordoet. Maak vooraf duidelijke afspraken over alcohol, drugs en medicijnen op het werk.
Het Trimbos-instituut biedt een praktische en gratis handreiking voor het opstellen van een ADM-beleid.
